Það verður að passa upp á að eignarhald á útgerðunum sem halda á kvótanum breytist ekki. Það verður að takmarka aðkomu útlendinga að því eignarhaldi. Annars koma Spánverjar eða Hollendingar hingað til lands, ryksuga upp útgerðarfyrirtækin og um leið allan kvótann. Fiskurinn verður svo unninn á tröllvöxnum verksmiðjuskipum úti á Ballarhafi. Arðurinn mun allur renna úr landi, ákvörðunarvaldið fer til útlendinga og eftir situr þjóð sem misst hefur yfirráð yfir auðlindinni sinni. Innganga í Evrópusambandið mun leiða allt þetta af sér.
Svona er framsetning þeirra sem berjast gegn samningaviðræðum við Evrópusambandið um aðild, Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi, Morgunblaðsins/Viðskiptablaðsins, minnihlutaflokka á Alþingi, annarra lobbýista atvinnulífsins, hugveita á borð við Viðskiptaráð, hirðhagfræðinga sem velja sér forsendur til að ná fyrir fram ákveðinni niðurstöðu og rammpólitískra rannsóknarsetra sem eru trekkt í gang í viðburðarhald og skýrslugerðir þegar það vantar fóður í áróður.
Allt er þetta auðvitað rangt. Ísland er í gríðarlega sterkri stöðu gagnvart Evrópusambandinu þegar kemur að sjávarútvegi. Það er ekki til staðar nein lögsaga að öðrum ríkjum sambandsins og reglur þess styrkja kröfu okkar um að engin önnur skip en íslensk veiði í íslenskri lögsögu.
Það er skýr og ófrávíkjanleg samningskrafa að allar ákvarðanir um aflaheimildir og úthlutun þeirra verði áfram teknar á Íslandi og að takmarkanir á erlendu eignarhaldi verði áfram í gildi.
Fullt forræði, rauð lína
Þetta síðarnefnda þýðir í dag að erlendir aðilar mega almennt ekki eiga ráðandi eða verulegan hlut í íslenskum sjávarútvegi. Hámarkið er yfirleitt 25 prósent í félagi sem stundar veiðar eða grunnvinnslu sjávarafurða, með þröngri 33 prósenta undantekningu þegar íslenski lögaðilinn á aðeins mjög lítinn hlut í slíku félagi. Þar að auki þarf raunveruleg stjórn að vera íslensk.
Þeir sem óttast að hrært verði í þessum lögum tala reyndar lítið um hættuna sem getur fylgt stórkostlegri samþjöppun innlendra aðila í sama geira, sem hefur skilað því að fjórar fjölskyldur halda á stærstum hluta kvótans og hafa notað þá stöðu til að kaupa sig inn á flest önnur svið samfélagsins og eignast um leið mörg hundruð milljarða króna eignir. En það er önnur saga (sem er hægt að lesa um hér að neðan).
Samandregið: fullt forræði yfir okkar fiskveiðistjórnunarkerfi og okkar lögsögu.
Þetta er afstaða íslenskra stjórnvalda og þetta er afstaða nær allra sem ég hef rætt við sem ætla að segja Já í atkvæðagreiðslunni á morgun. Þarna sameinast Já- og Nei-ásarnir því algjörlega í einu helsta þrætumálinu varðandi aðild.
Yfirráð yfir auðlindum, fiski eða öðrum, verða ekki gefin eftir. Undir slíkan samning mun enginn íslenskur stjórnmálamaður skrifa undir.
Punktur.
Nýtt Ísland þarf annað kerfi
Það þarf því ekkert að eyða miklum viðbótartíma í að velta þessu fyrir sér. Evrópusambandið veit nú þegar hver samningsmarkmið okkar yrðu ef viðræður færu af stað, vegna þess að þau hafa verið birt opinberlega. Stækkunarstjóri sambandsins, Marta Kos, hefur sagt opinberlega að það sé meðvitað um að sjávarútvegurinn „sé svo þýðingarmikill, að hann sé hluti af samsemd ykkar eða menningararfleifð.“
Nýverið bætti hún við, í viðtali við Vísi, að hún gæti „fullvissað ykkur um að Íslendingar geta reitt sig á raunverulegar samningaviðræður við ESB. Við tökum alltaf tillit til sérstakra aðstæðna umsóknarríkja. Þú hefur nefnt sjávarútveg. Ég gæti bætt við landbúnaði. Á þessum tveim sviðum þyrfti greinilega að taka tillit til sérstakra aðstæðna.“ Í vikunni sagði Kos meira að segja að viðræður við Ísland, sem væri þegar svo stór hluti á innri markaðnum, þyrftu ekki að taka meira en eitt til tvö ár.
Þá liggur fyrir að ef viðræður hefjast að nýju munu þær byrja á svokölluðum erfiðum köflum. Þeim hluta aðildar sem við Íslendingar þurfum skýrustu svörin við sem fyrst. Þar er sjávarútvegur auðvitað ofarlega, ef ekki efst, á blaði.
Ástæðan er nokkuð augljós. Fiskveiðiauðlindin hefur verið okkar helsta efnahagsstoð í gegnum áratugina þótt hlutdeild hennar hafi blessunarlega minnkað síðustu ár með auknum tekjum af orkusölu, ferðaþjónustu og hugvitstengdum greinum. Ísland er að verða fjölbreyttara og eggjunum í körfunum er að fjölga.
Það er enda ein helsta ástæða þess að við erum að skoða inngöngu í Evrópusambandið. Örmynt sem gat virkað til að þjónusta auðlindadrifið hagkerfi, framkallað skyndilega veikingu á gengi til að styrkja stöðu útflutningsgreina en um leið aukið byrðar launafólks, virkar ekki lengur fyrir mörg svið íslensks samfélags. Þau þurfa stöðugleika, fyrirsjáanleika, aukna samkeppni, erlenda fjárfestingu, lægri vexti og skaplegra verðlag.
Lygar, meiri lygar og svo eingöngu lygar
En þetta vill „Áfram Ísland“-félagsskapurinn ekki ræða. Þess í stað hefur hann rekið auglýsingaherferð síðustu daga sem snýst öll um að setja galnar fullyrðingar í spurningaform til að fría sig ábyrgð og segjast bara vera að spyrja spurninga. „Náttúruauðlindir til sölu?“ eða „Ísland til sölu?“ eða „Sjálfstæði til sölu?“.
Ég orðaði það þannig í færslu á samfélagsmiðlum í vikunni að tilgangurinn væri að framkalla ákveðin hughrif um að í Brussel sitji Evrópusambandsmaður sveittur á efri vörinni að bíða eftir tækifærinu til að komast yfir íslensk fiskimið, virkjanir, vatnsréttindi og jarðhita. Og að já í þjóðaratkvæðagreiðslunni sé einhvers konar fyrsta skref í uppboði á sameign þjóðarinnar til hans.
Þar sagði ég enn fremur: „Þetta er lygi. Evrópusambandið eignast ekki náttúruauðlindir aðildarríkja. Það á hvorki né hefur reynt að eignast olíu Skota á meðan þeir voru inni, skógana í Finnlandi eða Svíþjóð, vatnsaflið í Austurríki eða jarðefni í ýmsum öðrum ríkjum.
Í sáttmála Evrópusambandsins er sérstaklega tekið fram að reglur sambandsins skuli ekki hafa áhrif á eignarhaldskerfi aðildarríkjanna. Í orkumálum er gengið enn lengra: þar er sérstaklega tryggður réttur hvers aðildarríkis til að ákveða hvernig eigin orkuauðlindir eru nýttar, hvaða orkugjafar eru notaðir og hvernig orkukerfið er byggt upp. Þess utan er það skýrt og ófrávíkjanlegt samningsmarkmið Íslands að allar ákvarðanir um tengingu okkar lokaða raforkukerfis við Evrópu, til dæmis í gegnum sæstreng, verði teknar af okkur og okkur einvörðungu.
Landsvirkjun yrði því aldrei evrópsk. Jarðhitinn yrði ekki eign í Brussel. Enginn kæmi með sendibíl til að sækja Gullfoss.“
Varadekkið sett í mesta drullumallið
En „Áfram Ísland“ er alveg sama þótt þau séu að ljúga, enda velkist varla nokkur í vafa um það lengur að þessi félagsskapur er fyrst og síðast varnarlína gamla Íslands. Þeirra sem hafa sankað að sér völdum, fjármunum og áhrifum í skjóli krónuhagkerfisins og strokuspillingar þar sem úthlutað aðgengi að upplýsingum, tækifærum og peningum annarra er tryggt. Þar sem miklu meira máli skiptir hverra manna þú ert, hvaða flokki þú tilheyrir og hverjir vinir þínir eru en það sem þú getur.
Þetta er hópurinn sem studdi síðustu ríkisstjórn sem í valdatíð sinni frá 2017–2024 olli meiri skaða með skattalækkunum á betur setta og gegndarlausum hallarekstri á ríkissjóði en sennilega nokkur önnur ríkisstjórn í Íslandssögunni. Þetta er hópurinn sem studdi Katrínu Jakobsdóttur, leiðtoga þeirrar ríkisstjórnar og nýjasta andlits „Áfram Íslands“, til taps í forsetakosningunum fyrir rúmum tveimur árum.

Fræg mynd sem birtist á mbl.is af Kristjáni Þór Júlíussyni, fyrrverandi ráðherra Sjálfstæðisflokksins, að grilla pylsur í kosningahátíð forsetaframboðs Katrínar Jakobsdóttur sumarið 2024 var í hugum margra staðfesting á því að íhaldsöflin á Íslandi hefðu endanlega runnið saman í eina einingu. Mynd: Skjáskot/mbl.is
Eitt varadekkjanna undir þessu mengi, hlaðvarpið Þjóðmál, hefur reynt hvað sem það getur milli drykkja að ganga í augu gömlu höfðingjanna og peningamannanna sem standa að „Áfram Ísland“. Á milli þess sem þessi hópur sem er ítrekað settur í skítverk fólks sem lítur á sig sem aðeins fínna ydda eineltishrottann í sér þá hentu þeir í útvarpsauglýsingar sem ganga sennilega lengst allra í að ljúga að þjóðinni. Hvernig þær auglýsingar fengu birtingu á Bylgjunni og RÚV er áleitin spurning, en inntakið er að Evrópusambandið muni leggja hingað sæstreng með valdi, hirða hér alla umframorku til eigin nota og allan hagnað sem við höfum af þeirri auðlind.
Nú skulum við fara í smá sagnfræði vegna þess að þetta er sami áróður og var notaður í umræðum um hinn svokallaða orkupakka þrjú fyrir sjö árum. Hann átti að svipta okkur efnahagslegu sjálfstæði og öllum yfirráðum yfir orkuauðlindum okkar. Þá var þetta sama hræðslubandalag að öskra á torgum að fullveldið væri undir.
Svo var pakkinn afgreiddur og það gerðist ekkert. Eina aflið sem er að reyna að selja orkufyrirtækin okkar eru Sjálfstæðismenn og öll yfirráð yfir orkuauðlindinni eru enn að fullu okkar.
Einn maður kannað sæstreng
Ástæðan er sú að Ísland er eyja með lokað raforkukerfi. Enginn sæstrengur tengir Ísland við raforkumarkað Evrópu og því er ómögulegt sem stendur að selja þá orku sem er framleidd hér, og er að uppistöðu í eigu opinberra aðila eða almennings í gegnum lífeyrissjóði, út fyrir landsteinana. Þeir erlendu aðilar sem vilja nýta hana þurfa að koma hingað til að gera það.
Engin krafa verður gerð um tengingu við evrópska orkumarkaðinn í gegnum sæstreng í aðildarviðræðum við Evrópusambandið. Það er eitt af ófrávíkjanlegum samningsmarkmiðum Íslands að ákvörðun um lagningu sæstrengs verði aldrei tekin af öðrum en lýðræðislega kjörnum íslenskum stjórnvöldum utan aðildarviðræðnanna. Sitjandi ríkisstjórn hefur verið alveg skýrt um a
Síðasti forsætisráðherrann í sögu þjóðarinnar sem hefur kannað slíka tengingu, með því að skipa starfshóp um að skoða það efni, er Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, sem þá leiddi ríkisstjórn Framsóknar og Sjálfstæðisflokks en er nú formaður Miðflokksins.

Þáverandi forsætisráðherrar Bretlands og Íslands þegar þeir hittust árið 2015 til að ræða mögulega lagningu sæstrengs til Íslands. Mynd: Skjáskot/Mbl.is
Í fréttatilkynningu sem gefin var út vegna þessa, en var svo látin hverfa af stjórnarráðsvefnum, sagði meðal annars: „Á fundi ríkisstjórnar í morgun var samþykkt að verkefnisstjórnin taki einnig við því verkefni að eiga könnunarviðræður við Breta um lagningu sæstrengs. Verkefnisstjórnin verður stækkuð af því tilefni og í hana bætast fulltrúar frá forsætisráðuneyti og fjármála- og efnahagsráðuneyti.“
Fjármála- og efnahagsráðherra þessa tíma var Bjarni Benediktsson, nú framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins.
Það liggur því fyrir að eini stjórnmálaflokkurinn sem hefur markvisst lýst yfir áhuga á að selja íslensk orkufyrirtæki, og gerði það auðvitað að hluta í tilfelli HS Orku, er Sjál
Ekki vera hrædd, verið stolt og bjartsýn
Evrópusambandið ásælist ekki auðlindir okkar né nokkurra annarra ríkja innan þess. Það er staðreynd. Íslensk stjórnvöld munu aldrei gefa eftir yfirráð yfir þeim. Það er staðreynd. Ítrekað hefur verið gefið til kynna að sérlausnir sem taka fullt tillit til sérstöðu okkar séu í boði fyrir Ísland. Það er staðreynd.
Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra orðaði þetta vel í ræðu sem hún flutti í Austurbæ á miðvikudag. Þar sagði hún að það mætti aldrei gerast að auðlind þjóðarinnar yrði seld úr höndum okkar þannig að ávinningurinn kæmi hvergi nærri landinu. „Það kemur ekki til greina, aldrei.“
Hún bætti svo við að þjóðin ætti fiskinn í sjónum. „Og þess vegna verður það vitaskuld ófrávíkjanleg krafa Íslands í samningum við Evrópusambandið, ef til þeirra kemur, að niðurstaða náist í sjávarútvegsmálum sem tryggir hagsmuni þjóðarinnar sem eiganda auðlindarinnar.“
Ekki vera hrædd. Ekki láta ljúga að ykkur. Ekki láta úrtölumenn selja ykkur þvælu um að Ísland missi fullveldið, yfirráð yfir auðlindum, að lífskjör hrynji, að atvinnuleysi verði faraldur, að við verðum neydd til að ganga í her sem er ekki til og borga síðan lífeyri fyrir aðra Evrópubúa. Við munum ekki lympast niður og verða hjálenda með því einu að nota fullveldið okkar til að auka samstarf við vinaþjóðir. Þetta er allt ósatt.
Segjum já á morgun, fáum samning á borðið og ákveðum svo hvort Evrópusambandsaðild sé það sem við viljum og þurfum. Sagan sýnir að sennilega hefur engu ríki tekist að styrkjast og stækka jafn mikið og Íslandi við slík skref. Það gerðist við aðildina að NATO, við gerð tvíhliðasamnings við Bandaríkin um varnarmál, við inngönguna í EFTA og við gerð EES-samningsins. Það mun líka gerast ef við ákveðum, í annarri þjóðaratkvæðagreiðslu, að ganga hnarreist og stolt inn í Evrópusambandið.
Við öll, þjóðin, höfum valdið núna. Ég treysti okkur fullkomlega til að nýta það rétt.


