LogoKjarnyrt
Login
Skráðu þig á póstlistann hér
LogoKjarnyrt
Gallery

Kjarnyrt

Skrif um samfélag, stjórnmál, efnahagsmál og viðskipti

Written by

Þórður Snær Júlíusson

Archive

Viðskiptalífið í krónuhagkerfinu: Lokað íslenskt valdakerfi sem þarf að opna

Jun 5, 2026

•

12 min read

Viðskiptalífið í krónuhagkerfinu: Lokað íslenskt valdakerfi sem þarf að opna

Stjórnmál verða óheiðarlegust þegar þau hætta að snúast um staðreyndir og fara að snúast um að halda við einhverjum völdum. Það sést skýrt í umræðunni um þjóðaratkvæðagreiðsluna í ágúst. Þar er almenningi sagt að samningsmarkmið liggi ekki fyrir, að ekkert sé til að semja um, að kostnaður krónunnar sé óljós og að leyndarhyggja ráði för. Allt er þetta rangt, eða í besta falli vísvitandi villandi. Kjarni málsins er einfaldur: þjóðin á að fá að vita hvaða valkostur stendur til boða. Hún á að fá samning á borðið, meta kosti hans og galla, og taka svo sjálf ákvörðun. Andstaðan við það snýst ekki um lýðræðislega varfærni heldur ótta við að lokað íslenskt valdakerfi verði opnað. Krónuhagkerfið, fákeppnin, húsnæðisbraskið og samkrull fjármagns og stjórnmála hafa búið til samfélag þar sem fáir njóta en almenningur borgar reikninginn. Evrópuumræðan snýst því um meira en Evrópusambandið. Hún snýst um hvort við viljum fleiri möguleika eða áfram lokað kerfi.

Þórður Snær Júlíusson
Þórður Snær Júlíusson
Kvótakerfið sem varð að valdakerfi

May 29, 2026

•

8 min read

Kvótakerfið sem varð að valdakerfi

Í lok síðustu viku var birt skýrsla sem sýnir að stærstu útgerðir landsins eigi yfir 400 milljarða króna af eignum í öðrum fyrirtækjum í lok árs 2024. Þrjár stærstu útgerðirnar áttu meira en helminginn af þessum eignum og fyrir liggur að flestar þeirra féllu til á áratug. Samt er þetta brotakennd mynd. Stikkprufur sýna að eignir upp á að minnsta kosti tugi, ef ekki hundruð, milljarða króna voru ekki taldar með. Umfang samþjöppunar og fákeppni í landi þar sem ofurríkar útgerðarfjölskyldur eignast sífellt stærri sneið af samfélaginu er mun meira en skýrslan gaf til kynna. Og þá vakna upp spurningar. Fyrir hvern er þetta kerfi eiginlega? Og hvað ætlum við að gera í því?

Þórður Snær Júlíusson
Þórður Snær Júlíusson
Pólitísk innrömmun og raunveruleikinn

May 22, 2026

•

9 min read

Pólitísk innrömmun og raunveruleikinn

Það kallast innrömmun í pólitík þegar eitthvað er sett fram með ákveðnum hætti svo fólk túlki það út frá tilteknu sjónarhorni. Sá sem nær að skilgreina málið nær enda oft forskoti í umræðunni. Innrömmun getur verið veik þegar hún er einungis sett fram af tilfinningu eða meðvituðum ósannindum eða sterk ef hún er látin hvíla á staðreyndum og gögnum. Þetta skal hafa skýrt í huga þegar fylgst er með innrömmuninni um sveitarstjórnarkosningarnar sem fóru fram um síðustu helgi.

Þórður Snær Júlíusson
Þórður Snær Júlíusson
Borg fyrir fólk eða meira malbik með valdboði og útdeilingu gæða fyrir suma

May 15, 2026

•

12 min read

Borg fyrir fólk eða meira malbik með valdboði og útdeilingu gæða fyrir suma

Þegar jafnaðarfólk tók við stjórn Reykjavíkur árið 1994 var leikskólabyltingunni hrint í gagnið með tilheyrandi áhrifum á þátttöku kvenna á vinnumarkaði og stjórnsýslu borgarinnar var breytt úr valdboði við útdeilingu gæða til sumra í þjónandi stjórnsýslu. Á síðustu áratugum hefur Reykjavík vaxið meira en nær allar höfuðborgir Evrópu og lífsgæði þeirra sem í henni búa eða sækja hana heim hafa margfaldast. Allar stærstu ákvarðanir sem teknar hafa verið í skipulagsmálum, samgöngum, rekstri, leikskólamálum og öðru tilfallandi hafa verið réttar. Á morgun verður kosið hvort horfið verði af þeirri leið, oft með vísun í vaxtaverki, eða hvort Reykjavík haldi áfram á sömu braut.

Þórður Snær Júlíusson
Þórður Snær Júlíusson
Sveitarfélög og borgir eru ekki fyrirtæki heldur samfélög

May 8, 2026

•

7 min read

Sveitarfélög og borgir eru ekki fyrirtæki heldur samfélög

Sveitarfélag eða borg eru ekki fyrirtæki og það ætti engum að detta í hug að reka þau sem slík. Fyrirtæki eru rekin til að hagnast, geta valið viðskiptavini sína og hætt óarðbærri starfsemi með einu pennastriki. Sveitarfélög verða hins vegar að veita öllum þjónustu, líka þegar hún er kostnaðarsöm. Tekjur þeirra eru bundnar sköttum og þau bera samfélagslega ábyrgð til langs tíma. Það er mikilvægt að hafa í huga í komandi kosningum.

Þórður Snær Júlíusson
Þórður Snær Júlíusson
Reykjavík er einfaldlega best rekna sveitarfélagið á höfuðborgarsvæðinu (Staðfest)

May 1, 2026

•

10 min read

Reykjavík er einfaldlega best rekna sveitarfélagið á höfuðborgarsvæðinu (Staðfest)

Staðreyndin er einfaldlega sú að Reykjavík er best rekna sveitarfélag höfuðborgarsvæðisins og það eina sem getur borgað gjaldfallnar skuldir sínar á yfirstandandi ári án þess að taka yfirdrátt eða selja eignir. Staðreyndin er sú að borgin dregur vagninn í félagslegri þjónustu, uppbyggingu á almennu og félagslegu húsnæði, í menningu og fjárfestingu innviða. Staðreyndin er sú að þetta gerir Reykjavík án þess að leggja gjaldakláfa á íbúa sína, án þess að selja verðmætar eignir á tombóluprís til að eiga fyrir skuldum eða rekstri og án þess að tefla fjárhag höfuðborgarinnar í hættu.

Þórður Snær Júlíusson
Þórður Snær Júlíusson
Gremjupólitík að detta úr tísku á meðan maður á negldri Teslu spyr hvað sé í gangi

Apr 24, 2026

•

10 min read

Gremjupólitík að detta úr tísku á meðan maður á negldri Teslu spyr hvað sé í gangi

Pólitík sveiflast oft eins og pendúll. Ýmsar stefnur njóta tímabundinnar hylli en ganga svo rækilega fram af fólki þannig að það verður fljótt afhuga. Það virðist vera að gerast með Miðflokkinn um þessar mundir. Eftir því sem hann bætir við gremju gagnvart fleiri minnihlutahópum eða sýnir skýrar á spilin um raunverulegt innihaldsleysi sitt þá fækkar þeim sem segjast styðja flokkinn. Það er sérstaklega athyglisvert að mýtan um að allir ungir karlar landsins séu að flykkjast í Miðflokk er ekkert annað en það, mýta. Kannanir sýna svart á hvítu að jafnaðarmennska, umburðarlyndi og samhyggð eru miklu vinsælli hjá framtíð þjóðarinnar en gremjan og óþolið gagnvart öllu innfluttu eða öðruvísi.

Þórður Snær Júlíusson
Þórður Snær Júlíusson
Íslensk króna á hækjum eða evra með aðild að Evrópusambandinu?

Apr 17, 2026

•

10 min read

Íslensk króna á hækjum eða evra með aðild að Evrópusambandinu?

Það eru ekki margar þjóðir sem ræða jafn mikið um gjaldmiðilinn sinn og við Íslendingar, eigendur íslensku krónunnar. Lengi vel hafði hún í huga margra skýra kosti, sem fólust þó að mestu í gengisfellingu þannig að launafólk sem fékk borgar í krónum var látið axla verðstöðugleikann. Frá því að höft voru losuð hérlendis fyrir tæpum níu árum höfum við verið með það sem kallast króna á hækjum þar sem henni er haldið innan vikmarka með varúðartækjum og inngripum. Þorra þessa tíma hefur verðbólga verið yfir markmiði og vextir háir. Fyrir liggur að einungis einn annar raunhæfur valmöguleiki er fyrir Ísland í gjaldmiðlamálum: að taka upp evru með því að ganga í Evrópusambandið. Það er ekki töfralausn en gæti leitt af sér lægri vexti, meiri samkeppni og aukinn stöðugleika fyrir íslensk heimili og fyrirtæki.

Þórður Snær Júlíusson
Þórður Snær Júlíusson
Viljum við ráða okkur sjálf eða viljum við láta hræða okkur til hlýðni?

Apr 10, 2026

•

18 min read

Viljum við ráða okkur sjálf eða viljum við láta hræða okkur til hlýðni?

Þótt allt virðist stundum vera að fara til fjandans og sú mynd sem dregin er upp af sálarlífi þjóðar í miðlum geti valdið miklum hugarbrotum þá sýnir ný könnun að Ísland hefur alls ekki glatað því sem gerir það gott, réttsýnt og framfarasinnað. Skýr vilji til að bera ábyrgð hvert á öðru og mynda þéttofið samfélag er enn ráðandi afl. Það má hins vegar ekki taka augun af því að hér þrífast líka öfl sem vilja alls ekki láta þjóðarviljann ráða þann veg sem við rötum. Það á við á fleiri flötum en einum og undirliggjandi er alltaf varðstaðan um gamla Ísland fákeppni og einokunar og vilji til að viðhalda völdunum sem slíku kerfi fylgja.

Þórður Snær Júlíusson
Þórður Snær Júlíusson
...
Kjarnyrt

Kjarnyrt

Skrif um samfélag, stjórnmál, efnahagsmál og viðskipti

Home