LogoKjarnyrt
Login
Skráðu þig á póstlistann hér
Gallery

Kjarnyrt

Skrif um samfélag, stjórnmál, efnahagsmál og viðskipti

Written by

Þórður Snær Júlíusson

Archive

Viljum við ráða okkur sjálf eða viljum við láta hræða okkur til hlýðni?

Apr 10, 2026

•

18 min read

Viljum við ráða okkur sjálf eða viljum við láta hræða okkur til hlýðni?

Þótt allt virðist stundum vera að fara til fjandans og sú mynd sem dregin er upp af sálarlífi þjóðar í miðlum geti valdið miklum hugarbrotum þá sýnir ný könnun að Ísland hefur alls ekki glatað því sem gerir það gott, réttsýnt og framfarasinnað. Skýr vilji til að bera ábyrgð hvert á öðru og mynda þéttofið samfélag er enn ráðandi afl. Það má hins vegar ekki taka augun af því að hér þrífast líka öfl sem vilja alls ekki láta þjóðarviljann ráða þann veg sem við rötum. Það á við á fleiri flötum en einum og undirliggjandi er alltaf varðstaðan um gamla Ísland fákeppni og einokunar og vilji til að viðhalda völdunum sem slíku kerfi fylgja.

Þórður Snær Júlíusson
Þórður Snær Júlíusson
Orkufyrirtækin komin aftur á pólitíska matseðilinn

Apr 3, 2026

•

12 min read

Orkufyrirtækin komin aftur á pólitíska matseðilinn

Íslensku orkufyrirtækin, hvort sem þau framleiða eða dreifa orku, eru sennilega okkar mikilvægustu innviðir. Samfélagið stóð að stofnun þeirra og tók áhættuna af uppbyggingu þeirra. Á bankabóluárunum var mikill þrýstingur á að koma þessum fyrirtækjum í einkaeigu og sum sveitarfélög seldu stóra hluti í þeim til að þjónusta þær pólitísku kreddur. Upp á síðkastið hafa sambærilegar vondar hugmyndir verið að vakna úr dvala. Hægrið er mætt af fullum krafti til að reyna að selja eignirnar ykkar.

Þórður Snær Júlíusson
Þórður Snær Júlíusson
Stétta- og menningarstríð hægrisins á Íslandi tekur á sig skýra mynd

Mar 27, 2026

•

17 min read

Stétta- og menningarstríð hægrisins á Íslandi tekur á sig skýra mynd

Það geisa tvenns konar stríð á pólitískum vígvelli Íslands, þar sem ofsi og ábyrgð takast á. Annað snýst um að etja stéttum saman í baráttu um sneiðar af efnahagslegu kökunni og hitt að etja hópum saman í innfluttum átökum um gildi, siðferði og menningu. Alls konar vopnum er beitt, til dæmis efnahagslegri þjóðernishyggju, fullyrðingum um öryggisógn sem eiga sér oftast nær engar stoðir í raunveruleikanum og mikilli dreifingu á röngum eða villandi upplýsingum. Síðasta vika hefur sýnt það svart á hvítu hvar íslensku hægriflokkarnir og fjölmiðlarnir þeirra hafa grafið sínar skotgrafir í þessu stríði og hvernig þeir ætla að heyja það.

Þórður Snær Júlíusson
Þórður Snær Júlíusson
Útgerðir sem mala gull og gengu í evruna vegna mikilvægis Evrópu

Mar 20, 2026

•

16 min read

Útgerðir sem mala gull og gengu í evruna vegna mikilvægis Evrópu

Stærstu sjávarútvegsfyrirtæki landsins hafa skilað metafkomu eftir að lög um leiðrétt veiðigjöld voru samþykkt í fyrrasumar eftir Íslandsmet í málþófi. Sú svartnættismynd sem fulltrúar stórútgerða á Alþingi máluðu upp á sér enga stoð í veruleikanum og markaðsvirði umræddra tveggja fyrirtækja hefur vaxið samanlagt yfir 130 milljarða króna á átta mánuðum. Verð hafa verið í hæstu hæðum og eftirspurn eftir íslenskri vöru gríðarleg. Þá hjálpaði loðnukvóti verulega til. Þessi tvö fyrirtæki gera nú bæði upp í evrum vegna þess að stærstu markaðir þeirra eru í Evrópu og þar eru helstu vaxtatækifærin í fyrirsjáanlegri framtíð.

Þórður Snær Júlíusson
Þórður Snær Júlíusson
Þeir sem berjast um Ísland og við sem berjumst fyrir það

Mar 13, 2026

•

18 min read

Þeir sem berjast um Ísland og við sem berjumst fyrir það

Eftir bankahrunið lofuðu Sjálfstæðisflokkur og Framsókn, þá undir forystu andlags Miðflokksins, ítrekað að leyfa þjóðinni að ákveða stöðu Íslands í Evrópusamstarfi. Þegar þeir svo komust til valda sviku þeir það og söltuðu meira að segja málið án þess að þingið fengi að hafa aðkomu að því. Það tók rúman áratug að koma hagsmunahægrinu og fáveldispólitík þess frá völdum á ný og við það opnaðist möguleiki til að láta þjóðina ákveða eigin örlög og efna til þjóðaratkvæðis um hvort Ísland eigi að fara í viðræður um aðild að Evrópusambandinu. Ríkisstjórn sem treystir þjóðinni vill fá leiðsögn hennar í málinu og setja það í hennar hendur. Sem vill láta meirihlutann ráða. Flokkarnir og leiðtogarnir sem standa fyrir innfluttri pólitík útilokandi þjóðerniskenndar og draumsýnar um bjarta fortíð treysta þjóðinni hins vegar ekki fyrir því að hafa vit fyrir sjálfri sér.

Þórður Snær Júlíusson
Þórður Snær Júlíusson
Efnahagskerfi sem hefur ekki vaxið í áratug þegar leiðrétt er fyrir fólksfjölgun

Mar 6, 2026

•

19 min read

Efnahagskerfi sem hefur ekki vaxið í áratug þegar leiðrétt er fyrir fólksfjölgun

Hagvöxtur á mann á Íslandi frá árinu 2018 er enginn, og það er með því lakasta sem fyrirfinnst á Vesturlöndum á tímabilinu. Sá hagvöxtur sem var á Íslandi á þessu tímabili var drifinn áfram af mestu fólksfjölgun í okkar heimshluta með tilheyrandi álagi á húsnæðismarkað, heilbrigðiskerfi, samgöngur, löggæslu, menntakerfi og allt hitt. Nú er verið að snúa þessu við með því að undirbyggja raunverulegan hagvöxt til að standa undir aukinni velferð. Og þrátt fyrir endalausan barlóm hjá hagsmunahægrinu á þingi, í fjölmiðlunum þeirra, hugveitunum og hagsmunagæsluörmunum þá sýna undirliggjandi spár að það er bjart fram undan í íslensku efnahagslífi.

Þórður Snær Júlíusson
Þórður Snær Júlíusson
Dýr mistök sem mögnuðust upp vegna óheppni og við erum enn að borga fyrir

Feb 27, 2026

•

18 min read

Dýr mistök sem mögnuðust upp vegna óheppni og við erum enn að borga fyrir

Á Íslandi var hrært í eitraðan kokteil fyrir nokkrum árum með stórkallalegum örvunaraðgerðum í hagkerfinu sem skiluðu breiðustu bökunum mestu og stjórnvöld tóku sér allt of langan tíma til að draga úr. Þetta kostaði ríkissjóð mörg hundruð milljarða króna og skapaði ótrúlega stöðu um tíma. Vextir voru nánast engir, peningar fyrir vikið nánast ókeypis og verðbólga hélst samt lág. Svo kom reikningurinn. Og við höfum nú verið að borga hann í næstum fimm ár.

Þórður Snær Júlíusson
Þórður Snær Júlíusson
Hvað er eðlilegt að græða mikið í lokuðu fákeppnisumhverfi?

Feb 20, 2026

•

16 min read

Hvað er eðlilegt að græða mikið í lokuðu fákeppnisumhverfi?

Á Íslandi ríkir fákeppni á nánast öllum mörkuðum sem heimili og fyrirtæki landsins þurfa að eiga viðskipti við. Þar keppa fáir aðilar á svipuðum kjörum um markaðshlutdeild í kerfum sem meira og minna eru lokuð fyrir erlendri samkeppni. Stærsta slíka kerfið er bankakerfið. Þar hefur hagnaður vaxið mikið síðustu ár, arðsemi er meiri en gengur og gerist og það kostar minna að græða meira en víðast hvar í heiminum. Undirstaðan í þessum mikla hagnaði eru vaxtatekjur vegna lána sem bankar hafa veitt íslenskum heimilum og fyrirtækjum. Í stað þess að huga að því hvort arðsemiskröfurnar séu mögulega of miklar á lokuðum fákeppnismarkaði eru bankarnir að færa sig í hina áttina. Þeir vilja hagnast meira.

Þórður Snær Júlíusson
Þórður Snær Júlíusson
Hagsmunahægrinu er alveg sama þótt það taki sér far með menningarstríðinu

Feb 13, 2026

•

17 min read

Hagsmunahægrinu er alveg sama þótt það taki sér far með menningarstríðinu

Sumir stunda stjórnmál þar sem útlit, frásögn og sjálfsmynd skipta meira máli en pólitísk afstaða og efnisleg áhrif. Aðrir leggja mesta áherslu á að skipta fólki upp í „gott“ og „vont“, selja þá hugmynd að lífsgæði séu takmörkuð stærð og boða á baki þess útilokandi þjóðerniskennd, draumsýnir um bjarta fortíð og almennt hatur á frjálslyndi, jöfnuði og alþjóðasamvinnu. Að endingu eru þetta þó oftar en ekki farartæki fyrir þá sem stunda klassíska stéttarbaráttu til að taka sér far með í það sinn. Undirliggjandi er alltaf slagurinn um hverjir eigi að njóta samfélagsins mest, hinir mörgu eða hinir fáu.

Þórður Snær Júlíusson
Þórður Snær Júlíusson
...
Kjarnyrt

Kjarnyrt

Skrif um samfélag, stjórnmál, efnahagsmál og viðskipti

Home