Slagorðið „stétt með stétt“ er eitt þekktasta kjörorð Sjálfstæðisflokksins og á sér sögulegan og hugmyndafræðilegan bakgrunn. Merking þess, í einföldu máli, var að ólíkar stéttir samfélagsins eigi að vinna saman, ekki standa í átökum hver við aðra. Að þær eigi að samræma hagsmuni sína frekar en að berjast um þá. Það eigi til að mynda við atvinnurekendur og launafólk, ólíka tekjuhópa, landsbyggð og höfuðborgarsvæði. Að það sé raunverulega til eitthvað sem heitir samfélag og að hagsmunir þeirra sem tilheyri því fari saman.

Eðli málsins samkvæmt þá hallaði Sjálfstæðisflokkurinn sér inn að miðju stjórnmála til að framfylgja þessari stefnu. Inn í pólitík þar sem velferð og vöxtur gátu farið saman. Á þeim árum var passað upp á að fólk úr hinum ýmsu öngum samfélagsins væri á lista flokksins í kosningum, meðal annars úr verkalýðshreyfingunni. Þegar málum var svona háttað var Sjálfstæðisflokkurinn burðarrás í íslenskri pólitík og fékk reglulega frá þriðjungi og í yfir 40 prósent atkvæða í þingkosningum.

Sjálfstæðisflokkurinn hefur fyrir nokkru yfirgefið þessa tegund pólitíkur og fært sig yfir í hreinni hægripólitík skammtímaávinnings fyrir suma á kostnað innviða og velferðar allra hinna. Þannig var landið til að mynda rekið í tíð síðustu forystumanna flokksins á yfirdrætti til að fjármagna skattalækkanir og -glufur á hina best settu á meðan að álögur á alla aðra hópa voru auknar, innviðaskuldir upp á mörg hundruð milljarða króna búnar til og velferðarkerfi vísvitandi vanfjármögnuð í von um að það myndi opna stærri glugga fyrir einkaaðila til að taka hana yfir og hagnast á.

Þessi vegferð Sjálfstæðisflokksins til hægri hefur skilað því að hann hefur ítrekað fengið sínar verstu niðurstöður í kosningum síðustu ára og fór í fyrsta sinn undir 20 prósenta múrinn í kosningunum í lok nóvember 2024. Í könnunum síðustu mánuði, eftir að skipt var um forystu, hefur fylgið haldið áfram að falla og fyrr á árinu mældist það einungis 13,5 prósent hjá einu af könnunarfyrirtækjunum.

Ásamt því að leggja skýra áherslu á sérhagsmunavörslu í sinni pólitík hefur Sjálfstæðisflokkurinn líka verið að daðra sífellt meira við menningarstríðsáherslur, innfluttar frá Bandaríkjunum, til að bregðast við fyrirferð Miðflokksins, troðfullum af pólitískum flóttamönnum úr Sjálfstæðisflokki, í hægra hólfi stjórnmálanna. Þar er um að ræða pólitík sundrungar, sem snýst fyrst og síðast um að stilla hópum upp andspænis hverjum öðrum á grunni þeirrar hugmyndar að lífsgæði séu föst breyta og einn þurfi að taka af hinum til að bæta sína stöðu. Aldraðir af útlendingum. Landsbyggð af höfuðborg. Ríkir af fátækum. Atvinnurekendur af launþegum. Og svo framvegis.

Í stað „stétt með stétt“ hafa áherslurnar í hægrinu þróast yfir í „stétt gegn stétt“.

Nú eru ekki lengur neinir verkalýðsforingjar í þingmannahópi Sjálfstæðisflokks eða í öðrum lykilstöðum innan hans. Þar fer mest fyrir fólki sem vann áður við hagsmunagæslu í Húsi atvinnulífsins í Borgartúni eða hjá ríkisstyrktu hugveitunni Viðskiptaráði. Þannig eru bæði formaður og varaformaður Sjálfstæðisflokks fyrrverandi forkálfar lobbýistaarma innan þess húss og fyrrverandi formaður flokksins fór í hina áttina þegar sögulegar óvinsældir lokuðu dyrunum á hans pólitíska ferli.

Það var því áhugavert að vita hvort Sjálfstæðisflokkurinn, þessi risastóra stofnun í íslenskri sögu og áður þungamiðja íslenskra stjórnmála til áratuga, myndi nýta flokksráðsfund um síðustu helgi til að breyta um kúrs og fara aftur í átt að miðju sem gerði flokkinn að því afli sem hann var áður.

Fyrir þá sem vonuðust eftir því þá er ágætt að segja það strax að ekkert slíkt gerðist.

Þar var ályktað að það ætti að lækka skatta um 140 milljarða króna árlega. Það eru um níu prósent af útgjöldum ríkissjóðs í ár og 78 prósent af því sem það kostar að reka alla spítalaþjónustu landsins. Þetta átti að gera með því að:

Til að fjármagna þetta ætlar Sjálfstæðisflokkurinn að skerða þjónustu og selja ríkiseignir. Hér kemur það helsta í því plani:

Þetta á að skila sirka 420 milljörðum króna, sem myndi duga til að borga fyrir skattalækkanir ríka fólksins í um þrjú ár. Þegar þessu þriggja ára súra partíi hans lýkur verður svo hægt að fara bara með spítalaþjónustuna niður í um fimmtung af því sem hún er í dag. Það yrði örugglega mjög vinsælt.

Sjálfstæðisflokkurinn er reyndar með nokkrar, helvíti kreddufullar og í sumum tilfellum beinlínis hlægilegar, útfærslur á því hvernig hann vilji skera niður. Hann vill:

Svo ætlar hann bara að vona það besta. Kveikja í kofanum og biðja til æðri máttarvalda um að úr öskunni rísi nýr og betri.

Stjórnmálafólk sem leggur svona til, markar sér stefnu sem gengur út á að ætla að gera allt fyrir alla en auðvitað langmest fyrir suma ríka, er ekki hægt að taka alvarlega.

En Sjálfstæðisflokkurinn, ásamt Miðflokknum, er ekki bara í stéttastríði. Hann er líka í yfirgengilegu menningarstríði. Þingmenn og starfsfólk beggja flokka hafa verið duglegir að sækja fundi hjá erlendum hugveitum sem fjármagnaðar eru af bandarískum auðjöfrum og bera ábyrgð á því að skrifa handbækur um hvernig eigi að veikja lýðræði, alþjóðasamvinnu og mannréttindi til að skapa betri grundvöll fyrir hagsmunahægrið að ná fram sínum markmiðum. Fjölmiðlar hliðhollir þessari pólitík, sérstaklega Morgunblaðið, leikur lykilhlutverk í að koma þessum sögnum á framfæri.

Allt snýst þetta um að vera opinn með sína sundrungu vandlega pakkaða saman í falskar umbúðir skynsemi og fullveldisástar og beint gegn mörgum viðkvæmustu hópum samfélagsins. Sannleikurinn skiptir engu, óreiða er æskileg og endamarkið er glundroði. Þessi taktík er notuð í umræðu um útlendingamál. Efnahagsmál. Alþjóða- og Evrópumál. Í raun hvað sem er.

Í skjóli hans vilja hagsmunahóparnir sem taka sér far með þessari pólitík andstyggilegheitanna, uppnefninga og sundrungar ná fram lækkun skatta á sig, minnka regluverk, veikja verkalýðsfélög, minnka eftirlit, draga úr virkri samkeppni, auka einkavæðingu og bæta aðgengi að lykilákvörðunum innan stjórnkerfisins fyrir þá sem eiga mest og búa efst í lífsgæðapýramídanum.

Einn helsti stríðsvöllurinn þar eru auðvitað útlendingamál á breiðum grunni. Þrátt fyrir að búið sé að herða mjög öll skilyrði og eftirlit um hverjir geti komið til Íslands í leit að vernd og að hingað komi nú fáir aðrir í leit að slíkri nema fólk frá stríðshrjáðri og evrópskri Úkraínu, þá virðast engin takmörk sett fyrir því hversu langt er hægt að ganga í þvælu, lygum og upplýsingaóreiðu til að barna það pólitíska vopn þessara flokka að allt sem sé íslenskt sé í hættu að þurrkast út vegna þess að útlendingar séu svo miklir krimmar, byrði á kerfum og eignist of mörg börn miðað við íslensku ríkisborgarana.

Á miðvikudag var hins vegar brotið ákveðið blað. Þá birtist forsíðufrétt í Morgunblaðinu sem var óvenjuleg. Hún var meðal annars óvenjuleg vegna þess að enginn var skrifaður fyrir henni. Hún var líka óvenjuleg vegna þess að þar var haft eftir ónafngreindum heimildarmönnum að menn sem voru nýverið handteknir í líkamsárásarmáli sem átti sér stað í bílakjallara á Höfðatorgi tengdust hryðjuverkasamtökunum Hamas á Gasa. Þar var því líka haldið fram „að hinir sömu séu á lista alþjóðalögreglunnar yfir grunaða hryðjuverkamenn.“

Í kjölfarið var mér bent á samfélagsmiðlafærslu starfsmanns Morgunblaðsins og mbl.is, hlaðvarpsstjórnanda í mynd sem er stór partur af fjarhægri-hringekju slíkra sem taka viðtal við hvorn annan til skiptis sem viðmælendur og spyrjendur til að breiða út sinn samhljóma pólitíska boðskap, þar sem lagt var út frá viðkomandi frétt. Í þeirri færslu var, á grundvelli fréttarinnar, þess krafist að þrýst yrði á lögreglurannsókn á nafngreindum félagasamtökum sem hefðu greitt fyrir komu Palestínufólks út af Gaza og til Íslands með einhvers konar ætluðum mútum. Þar var líka sagt að gera þyrfti átak í að koma fólki sem flutt var hingað til lands af átakasvæðinu í Palestínu til síns heima. Færslunni lauk starfsmaðurinn á því að segja að öryggi almennra borgara hér á landi hefði verið stefnt í hættu og sagt orðrétt: „Íslendingar, saklausir borgarar, konur og börn, eiga að njóta vafans. Ekki aðrir.“

Þessi frétt í Morgunblaðinu var með öllu röng. Það var staðfest í tilkynningu frá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu sem send var á fjölmiðla í hádegi sama dag. Þar sagði að ekkert bendi til þess að mennirnir umræddu hefðu tengsl við Hamas-samtökin líkt og Morgunblaðið hélt fram á forsíðu sinni. Þar sagði enn fremur að það væri rangt að hinir sömu væru á lista alþjóðalögreglunnar yfir grunaða hryðjuverkamenn. Lögreglan staðfesti það síðan aftur og með enn skýrari hætti í fréttum RÚV á fimmtudag.

Svo lagt sé út frá áðurnefndri færslu þá má líka benda á að öryggi borgaranna, allra sem búa hérlendis óháð uppruna, er líka tryggt með vandaðri blaðamennsku og réttri upplýsingagjöf. Með því að fjölmiðlar vandi til verka og valdi ekki ótta hjá almenningi að óþörfu.

Sú frétt sem Morgunblaðið birti í fyrradag jók ekki öryggi borgara. Þvert á móti dró hún úr því. Í kjölfarið hafa fleiri fréttir verið birtar sem hrekja ýmislegt annað sem haldið hefur verið fram á miðlum Árvakurs um flóttafólk sem hingað hefur leitað. Og það er grafalvarlegt mál.

Morgunblaðið sá þó ekki að sér, og við því var kannski að búast miðað við hvernig það starfar í dag. Ekki á forsendum blaðamennsku, heldur í grimmri pólitískri árásar-hagsmunagæslu. Það er ekki ályktun, heldur hafa ábyrgðarmenn útgáfunnar margoft viðurkennt það opinberlega. Um það fjallaði ég meðal annars í síðustu viku.

Í gær var Morgunblaðið í frídreifingu. Því hefur meira og minna verið dreift frítt á fimmtudögum meira og minna frá árinu 2013 til heimila sem eru ekki áskrifendur. Þannig er Morgunblaðið fríblað einu sinni í viku og þá prentað í mun stærra upplagi en aðra daga. Það blað er oftar en ekki notað undir þær pólitísku árásir sem forsvarsmenn Morgunblaðsins vilja helst að lendi í sífelldri, og afar kostnaðarsamri, vegferð þeirra til að „ná betri tökum á umræðunni“.

Á myndinni hér að neðan má þó sjá að sú ráðstöfun er ekki að tryggja Morgunblaðinu mikinn aukinn lestur. Þótt fimmtudagurinn, brúna súlan hér að neðan, sé vissulega stærsti dagur vikunnar hjá Morgunblaðinu mælist lesturinn einungis um 23 prósent þrátt fyrir mun stærra upplag og mikinn viðbótarkostnað vegna prentunar og dreifingar. Það er rétt um einu prósentustigi meiri lestur en er í helgarblaðinu.

Forsíðan og helstu fréttasíður í gær voru notuð til þess að gera tvennt: standa við þegar hrakta frétt um að Hamas væri komið til Íslands til að eyðileggja samfélagsgerðina og samhliða að kalla lögregluna á höfuðborgarsvæðinu lygara, og hins vegar að blanda fjarhægriflokkunum í málið.

Þetta var gert annars vegar með því að birta aðra frétt sem enginn er skrifaður fyrir um hryðjuverkaógnina sem er ekki til nema í hugarfylgsnum þeirra sem hönnuðu atburðarrásina. Hins vegar með því að spyrja formenn Sjálfstæðis- og Miðflokks um hvað þeir ætli að gera í ógninni sem lögreglan var þegar búin að segja að væri ekki raunveruleg. Upphaflega var birt 12 ára gömul mynd af Sólveigu Önnu Jónsdóttur, formanni Eflingar, sem truflar fjarhægrið ekki síður, ásamt látnum baráttumanni með netútgáfu fréttarinnar.

Formenn Sjálfstæðis- og Miðflokks bitu vitanlega bæði á agnið og lögðu þar með enn eitt lóðið á vogarskálarnar við að grafa undan mikilvægri lýðræðislegri stofnun. Guðrún Hafsteinsdóttir sagði að rétt væri að kanna bakgrunn þeirra Palestínumanna sem hingað hefðu komið vegna þessa samhengis og Sigmundur Davíð Gunnlaugsson var á svipuðum slóðum. Eini viðmælandinn úr hópi stjórnarandstæðinga sem kom með reisn út úr þessum bakstri var Stefán Vagn Stefánsson, formaður þingflokks Framsóknar, sem sagðist treysta lögreglunni.

Sólveig Anna lýsti sinni upplifun af fréttinni svona í færslu á samfélagsmiðlum: „Örvænting formanns Sjálfstæðisflokksins yfir því að vera algjörlega misheppnaður stjórnmálamaður er yfirþyrmandi. Hún veit að hún hefur úr því sem næst engu að moða, er ekki sterkur leiðtogi heldur leiðtoginn sem enginn vill leiða – tími hennar er ekki liðinn, hann kom aldrei – og grípur því til þess örþrifaráðs að ösla um í drullupolli mannhaturs og öfga-hyggju þeirra sem kynda öll ófriðarbál.“

Þrátt fyrir allt þetta hélt Morgunblaðið áfram þessum ljóta leik í dag. Enn ein fréttin, sem enginn er skrifaður fyrir, birtist í morgun þar sem rangur fréttaflutningur var rökstuddur með vísun í að einhver ónafngreindur einstaklingur innan lögreglunnar hafi sagt við blaðamann sem enginn má vita hver er að hann væri á „réttri leið” í umfjöllun sinni.

Þetta er staðan á Íslandi í dag. Þótt allur þessi sirkus í vikunni sé ömurlegur þá er hann líka ágæt áminning um við hvað er að etja og hvers konar öfl eru í valdmissisgremjutryllingi að reyna að komast aftur inn í stjórnarráðið. Þar er ekkert heilagt. Sannleikurinn skiptir engu. Allir skilgreindir andstæðingar, raunverulegir og tilfallandi, eru „fair game“ í baráttunni.

Stéttarstríðið sem þau vilja hefja er ágætis áminning um þann gríðarlega samfélagslega skaða sem þau geta valdið á skömmum tíma verði það að veruleika og sýnir skýrt að þetta er ekki alvöru gefið stjórnmálafólk. Þetta eru tækifærissinnar sem hugsa einvörðungu til skamms tíma og skortir alla þá getu sem til þarf til að leiða samfélag þar sem við berum ábyrgð hvort á öðru.

Menningarstríðið er enn verra. Þar er fullt af fólki klárlega að hegða sér í trássi við staðreyndir og betri vitund. Með margháttuðum afleiðingum og miklum fórnarkostnaði fyrir okkar góða, vel stæða og heilt yfir manneskjulega samfélag.